|
back
Zakon o porezu na dobit
preduzeća
Ovim
zakonom definisani su pojmovi poreski obveznik, oporeziva dobit, poreske
stope, poreski podsticaji...
Zakon je
objavljen u
Službenom glasniku RS, br. 25/2001 od 18.4.2001. godine.
PORESKI OBVEZNIK
Vrste poreskih
obveznika
Član 1.
Poreski obveznik poreza na dobit preduzeća (u daljem tekstu: poreski
obveznik) je preduzeće organizovano u jednom od sledećih oblika:
1) akcionarsko društvo;
2) društvo sa ograničenom odgovornošću;
3) ortačko društvo;
4) komanditno društvo;
5) društveno preduzeće;
6) javno preduzeće. Poreski obveznik je i zadruga koja ostvaruje prihode
prodajom proizvoda na tržištu ili vršenjem usluga uz naknadu.
Poreski obveznik je, u skladu sa zakonom, i drugo pravno lice koje nije
organizovano u smislu st. 1. i 2. ovog člana, ako ostvaruje prihode prodajom
proizvoda na tržištu ili vršenjem usluga uz naknadu.
Rezidenti i
nerezidenti
Član 2.
Poreski obveznik iz člana 1. ovog zakona je rezident Republike Srbije (u
daljem tekstu: rezidentni obveznik) koji podleže oporezivanju dobiti koju
ostvari na teritoriji Republike Srbije (u daljem tekstu: Republika) i izvan
nje.
Rezidentni obveznik je, u smislu ovog zakona, pravno lice koje je osnovano
ili ima sedište stvarne uprave i kontrole na teritoriji Republike.
Član 3.
Nerezident Republike (u daljem tekstu: nerezidentni obveznik) podleže
oporezivanju dobiti koju ostvari poslovanjem preko stalne poslovne jedinice
koja se nalazi na teritoriji Republike.
Nerezidentni obveznik je, u smislu ovog zakona, pravno lice koje je osnovano
i ima sedište stvarne uprave i kontrole van teritorije Republike.
Član 4.
Stalna poslovna jedinica je svako stalno mesto poslovanja preko kojeg
nerezidentni obveznik obavlja delatnost, a naročito:
1. ogranak;
2. pogon;
3. predstavništvo;
4. mesto proizvodnje, fabrika ili radionica;
5. rudnik, kamenolom ili drugo mesto eksploatacije prirodnog bogatstva.
Stalnu poslovnu jedinicu čine i stalno ili pokretno gradilište, građevinski
ili montažni radovi, ako traju duže od šest meseci, i to:a) jedna od više
izgradnji ili montaža koje se uporedno obavljaju, ili b) nekoliko izgradnji
ili montaža koje se obavljaju bez prekida jedna za drugom.
Ako lice, zastupajući nerezidentnog obveznika, ima i vrši ovlašćenje da
zaključuje ugovore u ime tog obveznika, smatra se da nerezidentni obveznik
ima stalnu poslovnu jedinicu u pogledu poslova koje zastupnik vrši u ime
obveznika.
Ne postoji stalna poslovna jedinica ako nerezidentni obveznik obavlja
delatnost preko komisionara, brokera ili bilo kog drugog lica koje, u okviru
vlastite delatnosti, posluje u svoje ime, a za račun obveznika.
Stalnu poslovnu jedinicu ne čini ni:
1. držanje zaliha robe ili materijala koji pripadaju nerezidentnom obvezniku
isključivo u svrhu skladištenja, prikazivanja ili isporuke, kao ni
korišćenje prostorija isključivo za to namenjenih;
2. držanje zaliha robe ili materijala koji pripadaju nerezidentnom obvezniku
isključivo u svrhu prerade u drugom preduzeću ili od strane preduzetnika;
3. držanje stalnog mesta poslovanja isključivo u svrhu nabavljanja robe ili
prikupljanja informacija za potrebe nerezidentnog obveznika, kao ni u svrhu
obavljanja bilo koje druge aktivnosti pripremnog ili pomoćnog karaktera za
potrebe nerezidentnog obveznika.
Član 5.
Nerezidentni obveznik vodi u stalnoj poslovnoj jedinici evidenciju kojom se
obuhvataju svi podaci o prihodima i rashodima, kao i drugi podaci za
utvrđivanje dobiti koju ta jedinica ostvaruje poslovanjem na teritoriji
Republike.
Način vođenje evidencije iz stava 1. ovog člana propisuje ministar finansija
i ekonomije.
top of page
PORESKA OSNOVICA
Oporeziva dobit
Član 6.
Osnovicu poreza na dobit preduzeća predstavlja oporeziva dobit obveznika,
koja se utvrđuje u poreskom bilansu, ako ovim zakonom nije drugačije
određeno.
Oporeziva dobit se utvrđuje usklađivanjem dobiti obveznika, iskazane u
bilansu uspeha, na način predviđen ovim zakonom.
Usklađivanje rashoda
Član 7.
Za utvrđivanje oporezive dobiti priznaju se rashodi u iznosima utvrđenim
bilansom uspeha, u skladu sa zakonom kojim se uređuje računovodstvo, izuzev
rashoda za koje je ovim zakonom propisan drugi način utvrđivanja.
Član 8.
Troškovi materijala i nabavna vrednost prodate trgovačke robe priznaju se u
iznosima obračunatim primenom metode prosečne cene u skladu sa zakonom kojim
se uređuje računovodstvo.
Ako se zalihe materijala i trgovačke robe evidentiraju u bilansu uspeha po
obračunskim cenama koje odstupaju od nabavnih cena, obračun odstupanja u
poreskom bilansu vrši se na način koji svodi troškove materijala, odnosno
nabavne vrednosti prodate robe na iznose koji proizilaze iz primene metode
prosečne cene.
U pogledu nabavne cene materijala i vrednosti trgovačke robe nabavljenih od
povezanih lica primenjuju se odredbe člana 61. ovog zakona.
Član 9.
Troškovi zarada, odnosno plata, priznaju se u iznosu obračunatom na teret
poslovnih rashoda.
Primanja zaposlenih ili drugih lica koja potiču iz raspodele po osnovu prava
učešća u dobiti obveznika nisu rashodi u smislu poreskog bilansa.
Član 10.
Amortizacija stalnih sredstava priznaje se kao rashod u poreskom bilansu do
iznosa utvrđenog primenom proporcionalne, funkcionalne ili degresivne
metode.
Član 11.
Jednom odabrana metoda amortizacije primenjuje se do konačnog amortizovanja
vrednosti pojedinačnog sredstva ili grupe sredstava.
Dopuštena je promena metode amortizacije samo u slučaju kada se sa
degresivne prelazi na proporcionalnu. U tom slučaju, neotpisana vrednost
sredstava ili grupe sredstava raspoređuje se na jednake amortizacione kvote
za preostali otpisni vek.
Jednom amortizovana sredstva ili grupa sredstava ne mogu se ponovo
uključivati u obračun amortizacije za potrebe poreskog bilansa.
Preostala sadašnja vrednost sredstava koja se ne mogu dalje koristiti može
se amortizovati u celini nezavisno od propisanog veka trajanja. Takva
amortizacija u potpunosti ulazi u rashode u poreskom bilansu.
Član 12.
Kod korišćenja proporcionalne metode amortizacije primenjuju se godišnje
stope amortizacije propisane u nomenklaturi sredstava za amortizaciju i iz
njih proistekli vek trajanja sredstava.
Član 13.
Kod korišćenja funkcionalne metode amortizacije osnovica za amortizaciju
sredstava deli se očekivanim obimom učinaka, a amortizacija se utvrđuje
množenjem dobijenog količnika sa stvarnim učinkom u obračunskom periodu,
odnosno obračunskoj godini.
Kada se primenom postupka iz stava 1. ovog člana ukupna amortizacija
obveznika poveća za više od 5% od amortizacije obračunate proporcionalnom
metodom, za obračun funkcionalnom metodom amortizacije potrebna je
saglasnost nadležnog poreskog organa.
Iznos amortizacije iz stava 2. ovog člana sa kojim se saglasi poreski organ
uključuje se u rashode u poreskom bilansu.
Član 14.
Kod korišćenja degresivne metode amortizacije na sadašnju vrednost sredstava
ili grupe sredstava dopuštena je primena stopa amortizacije iz člana 12.
ovog zakona povećanih primenom sledećih koeficijenata:
Otpisni vek
Koeficijent
do 4 godine 1,5
preko 4 do 7 godina 2,0
preko 7 godina 2,5
U godini kad iznosi amortizacije obračunati primenom degresivne metode padnu
ispod iznosa koji bi bio obračunat primenom proporcionalne metode,
amortizacija se obračunava za tu i sledeće godine deobom tada preostale
vrednosti sa preostalim brojem godina veka trajanja sredstava ili grupe
sredstava.
Član 15.
Izdaci za zdravstvene, obrazovne, naučne, humanitarne, verske, zaštitu
čovekove sredine i sportske namene, priznaju se kao rashod u iznosu najviše
do 3,5% od ukupnog prihoda.
Izdaci za humanitarne namene priznaju se samo ako su izvršeni preko
humanitarnih organizacija registrovanih za te namene.
Izdaci za ulaganja u oblasti kulture priznaju se kao rashod u iznosu najviše
do 1,5% od ukupnog prihoda.
Članarine komorama, savezima i udruženjima priznaju se kao rashod u poreskom
bilansu najviše do 0,1% ukupnog prihoda.
Članarine čija je visina propisana zakonom priznaju se kao rashod u iznosu
koji je propisan zakonom.
Članarine i prilozi dati političkim organizacijama ne priznaju se kao rashod
u poreskom bilansu.
Izdaci za reklamu, propagandu i reprezentaciju priznaju se kao rashod u
iznosu do 3% od ukupnog prihoda.
Kao rashodi propagande u poreskom bilansu se priznaju samo oni pokloni i
drugi rashodi koji služe promociji poslovanja poreskog obveznika.
Ako se propaganda obavlja putem davanja poklona za koje nije dokumentovan
primalac, ili čiji je primalac povezano lice u smislu člana 59. ovog zakona,
ti rashodi ne priznaju se u poreskom bilansu.
Bliže propise o tome šta se u smislu ovog zakona smatra ulaganjem u oblasti
kulture donosi ministar nadležan za poslove kulture, po pribavljenom
mišljenju ministra finansija i ekonomije.
Član 16.
Na teret rashoda priznaje se izvršeno ispravljanje (otpis) vrednosti
pojedinačnih potraživanja prema zakonu kojim se uređuje računovodstvo.
Na priznaju se ispravke vrednosti pojedinačnih potraživanja iz stava 1. ovog
člana od lica kojima se istovremeno i duguje.
Sva otpisana, ispravljena i druga potraživanja za koja je izvršeno
rezervisanje, a koja se kasnije naplate, u momentu naplate ulaze u prihode
koji se oporezuju u skladu sa ovim zakonom.
Na teret rashoda u poreskom bilansu priznaju se rezervisanja koja su
izvršena za troškove investicionog održavanja osnovnih sredstava prema
dugoročnom planu investicionog održavanja osnovnih sredstava, koji se donosi
u skladu sa propisima kojima se uređuje računovodstvo, i na koji saglasnost
daje poreski organ, u roku od 30 dana po isteku roka za podnošenje godišnjeg
poreskog bilansa.
Ako se ulaganja ne vrše po dugoročnom planu, na teret rashoda u poreskom
bilansu priznaju se samo stvarni troškovi izvršenih ulaganja, a ne i iznos
rezervisanja.
Na teret rashoda u poreskom bilansu priznaju se i rezervisanja za pokriće
drugih troškova i rizika obračunatih u skladu sa odredbama zakona kojim se
uređuje računovodstvo.
Ministar finansija i ekonomije bliže uređuje visinu i način utvrđivanja
rashoda za dugoročno investiciono održavanje osnovnih sredstva koji se kao
rezervisanja priznaju u poreskom bilansu.
Član 17.
Na teret rashoda u poreskom bilansu, banci - poreskom obvezniku priznaje se
posebna rezerva za obezbeđenje od potencijalnih gubitaka u iznosu od 90% od
procenta iz kategorije V, G i D iz Odluke o kriterijumima za klasifikaciju
bilansne i vanbilansne aktive banaka i drugih finansijskih organizacija
prema stepenu naplativosti (""Službeni list SRJ"", broj 31/99), priznata kao
rezervisanje u bilansu uspeha u skladu sa Zakonom o bankama i drugim
finansijskim organizacijama.
Član 18.
Pozitivni rezultat revalorizacije (višak revalorizacionih prihoda nad
revalorizacionim rashodima) koji se prema propisima kojima se uređuje
računovodstvo usmerava u korist rezervi, iskazuje se u poreskom bilansu u
visini 1/3 godišnjeg viška usmerenog u rezerve.
Član 19.
Na teret rashoda u poreskom bilansu priznaju se ukupno obračunate kamate,
izuzev kamata zbog neblagovremeno plaćenih poreza, doprinosa i drugih javnih
dažbina.
U slučaju kredita od povezanih lica, obračunata kamata umanjiće se na način
predviđen u članu 62. ovog zakona.
Član 20.
Kamata i pripadajuđi troškovi po osnovu zajma odobrenog stalnoj poslovnoj
jedinici iz člana 4. ovog zakona od strane njene nerezidentne centrale ne
priznaju se kao rashod u poreskom bilansu stalne poslovne jedinice.
Naknada po osnovu autorskog prava i prava industrijske svojine (u daljem
tekstu: autorska naknada), koju stalna poslovna jedinica iz člana 4. ovog
zakona isplaćuje svojoj nerezidentnoj centrali, ne priznaje se kao rashod u
poreskom bilansu stalne poslovne jedinice.
Član 21.
Novčane kazne i penali obveznika ne priznaju se na teret rashoda u poreskom
bilansu.
Član 22.
Na teret rashoda u poreskom bilansu priznaju se i plaćeni porezi na imovinu,
doprinosi za obavezno socijalno osiguranje koje plaća poslodavac, takse i
druge javne dažbine koje ne zavise od rezultata poslovanja.
Usklađivanje prihoda
Član 23.
Za utvrđivanje oporezive dobiti u poreskom bilansu priznaju se poslovni,
finansijski, neposlovni i vanredni prihodi, i revalorizacioni prihodi
obračunati u bilansu uspeha u skladu sa zakonom kojim se uređuje
računovodstvo, izuzev prihoda za koje je ovim zakonom propisan drugi način
utvrđivanja.
Na kamate i druge prihode od odobrenih kredita i drugih pozajmica datih
povezanim licima primenjuju se odredbe člana 62. ovog zakona.
Član 24.
Prihodi od kamate po osnovu javnog zajma ne ulaze u poresku osnovicu.
Član 25.
Prihodi obveznika po osnovu dividendi i učešća u dobiti drugih preduzeća
oporezuju se na način utvrđen ovim zakonom.
Član 26.
U vrednost zaliha nedovršene proizvodnje, poluproizvoda i gotovih proizvoda,
za obračun oporezive dobiti priznaju se troškovi proizvodnje u skladu sa
zakonom kojim se uređuje računovodstvo.
U slučajevima dugog proizvodnog ciklusa i naglašenog sezonskog uticaja na
obim aktivnosti, dopušteno je da se u vrednost zaliha iz stava 1. ovog člana
uključi i pripadajući deo opštih troškova upravljanja i prodaje i troškova
finansiranja.
Vrednost zaliha obračunata saglasno st. 1. i 2. ovog člana ne može biti veća
od njihove prodajne vrednosti na dan podnošenja poreskog bilansa.
top of page
KAPITALNI DOBICI I GUBICI
Član 27.
Kapitalnim dobitkom smatra se prihod koji obveznik ostvari prodajom, odnosno
drugim prenosom uz naknadu (u daljem tekstu: prodaja):
1) stvarnih prava na nepokretnostima;
2) trajnog prava korišćenja i prava gradnje na gradskom građevinskom
zemljištu;
3) prava industrijske svojine;
4) udela u imovini pravnih lica i akcija i ostalih hartija od vrednosti;
5) opreme;
6) ostale stalne imovine. Kapitalni dobitak predstavlja razliku između
prodajne cene imovine iz stava 1. ovog člana (u daljem tekstu: imovina) i
njene nabavne cene, usklađene prema odredbama ovog zakona.
Ako je razlika iz stava 2. ovog člana negativna, u pitanju je kapitalni
gubitak.
Član 28.
Za svrhu određivanja kapitalnog dobitka, u smislu ovog zakona, prodajnom
cenom se smatra ugovorena cena, odnosno tržišna cena koju utvrđuje nadležni
poreski organ, ako oceni da je ugovorena cena niža od tržišne.
Kao ugovorena, odnosno tržišna cena iz stava 1. ovog člana uzima se cena bez
poreza na prenos apsolutnih prava.
Kod prenosa prava putem razmene za drugo pravo, prodajnom cenom se smatra
tržišna cena prava koje se dobija u naknadu, utvrđena na način iz stava 1.
ovog člana, korigovana za eventualno primljenu ili plaćenu razliku u novcu.
Član 29.
Za svrhu određivanja kapitalnog dobitka, nabavna cena, u smislu ovog zakona,
jeste cena po kojoj je obveznik stekao imovinu, umanjena po osnovu
amortizacije, odnosno uvećana po osnovu revalorizacije do dana prodaje, u
skladu sa propisima kojima se uređuje računovodstvo.
Ako cena po kojoj je imovina nabavljena nije iskazana u poslovnim knjigama
obveznika, ili nije iskazana u skladu sa stavom 1. ovog člana, nabavna cena
za svrhu određivanja kapitalnog dobitka jeste tržišna cena na dan nabavke,
koju utvrdi nadležni poreski organ, na način propisan u stavu 1. ovog člana.
Kod prodaje nepokretnosti u izgradnji, nabavnu cenu iz stava 1. ovog člana
čini iznos troškova izgradnje koji su do dana prodaje iskazani u skladu sa
propisima kojima se uređuje računovodstvo.
Kod hartija od vrednosti koje su kotirane na berzi, nabavna cena jeste cena
koju obveznik dokumentuje kao stvarno plaćenu, a ako to ne učini - najniža
zabeležena kotizacija u vremenu od godinu dana koje prethodi prodaji hartije
od vrednosti.
Kod hartija od vrednosti koje se ne kotiraju na berzi, nabavna cena jeste
cena koju obveznik dokumentuje kao stvarno plaćenu, a ako to ne učini -
njena nominalna vrednost.
Kod prodaje stvarnih prava na nepokretnostima nabavna cena iz stava 1. ovog
člana usklađuje se uvećanjem po osnovu: 1) troškova investicionog održavanja
nepokretnosti; 2) troškova unapređenja nepokretnosti u vidu dodatnih
ulaganja radi povećanja kapaciteta, odnosno poboljšanja kvaliteta ili
promene namene, s tim što se u nabavnu cenu ti troškovi priznaju u visini
stvarnih ulaganja revalorizovanih do dana prodaje u skladu sa propisima
kojima se uređuje računovodstvo.
Član 30.
Kapitalni dobitak uključuje se u oporezivu dobit u iznosu određenom na način
iz čl. 27-29. ovog zakona.
Kapitalni dobitak ostvaren pri prodaji jednog prava iz imovine može se
prebiti sa kapitalnim dobitkom ostvarenim pri prodaji drugog prava iz
imovine u istoj godini.
Ako se i posle prebijanja iz stava 1. ovog člana iskaže kapitalni gubitak,
dopušteno je njegovo prebijanje na račun budućih kapitalnih dobitaka u
narednih pet godina.
Član 31.
Pripajanje, spajanje ili podela pravnog lica dovodi do odlaganja nastanka
poreske obaveze po osnovu kapitalnih dobitaka.
Poreska obaveza po osnovu kapitalnih dobitaka iz stava 1. ovog člana nastaće
u trenutku kad pravno lice koje je nastalo statusnom promenom izvrši prodaju
imovine preuzete po osnovu te statusne promene.
Kapitalni dobitak iz stava 2. ovog člana obračunava se kao razlika između
prodajne cene imovine i njene nabavne cene koju je platilo pravno lice koje
je tu imovinu unelo u pravno lice nastalo statusnom promenom, usklađene na
način iz člana 29. ovog zakona od dana nabavke do dana prodaje.
Pravo na odlaganje plaćanja poreza na dobit preduzeća za kapitalne dobitke
ostvarene na način iz stava 1. ovog člana stiče se ako je vlasnik pravnog
lica koje je izvršilo prenos imovine prilikom pripajanja, spajanja ili
podele dobio naknadu u obliku akcija ili udela u pravnom licu na koje je
prenos imovine izvršen, kao i eventualnu gotovinsku naknadu, čiji iznos ne
prelazi 10% nominalne vrednosti dobijenih akcija, odnosno udela.
Ako gotovinska naknada iz stava 4. ovog člana prelazi 10% nominalne
vrednosti dobijenih akcija, odnosno udela, poreska obaveza po osnovu
kapitalnog dobitka nastaje u momentu statusne promene, a kapitalni dobitak
se obračunava kao razlika između cene po kojoj bi se imovina mogla prodati
na tržištu i nabavne cene iz člana 29. ovog zakona.
Poreski tretman
poslovnih gubitaka
Član 32.
Gubici ostvareni iz poslovnih, finansijskih i neposlovnih transakcija,
utvrđeni u poreskom bilansu, izuzev onih iz kojih proizlaze kapitalni dobici
i gubici utvrđeni u skladu sa ovim zakonom, mogu se preneti na račun dobiti
iz budućih obračunskih perioda, ali ne duže od pet godina.
Član 33.
Korišćenje poreske pogodnosti iz člana 32. ovog zakona ne prestaje u slučaju
statusnih promena po osnovu spajanja i pripajanja, kao ni u slučajevima
organizovanja društvenog preduzeća u akcionarsko društvo ili društvo sa
ograničenom odgovornošću, niti u drugim slučajevima organizovanja obveznika.
U slučaju podele, pogodnost iz člana 32. ovog zakona srazmerno se deli i o
tome se obaveštava nadležni poreski organ.
top of page
PORESKI TRETMAN
LIKVIDACIJE I STEČAJA OBVEZNIKA
Član 34.
Dobit utvrđena u postupku likvidacije obveznika podleže oporezivanju.
Dobit obveznika u toku likvidacije se utvrđuje kao pozitivna razlika imovine
obveznika sa kraja i sa početka likvidacionog postupka.
Obveznik nad kojim se otvara postupak likvidacije dužan je da nadležnom
poreskom organu podnese prijavu i poreski bilans, i to:
1) sa stanjem na dan otvaranja postupka likvidacije - u roku od 15 dana od
dana otvaranja postupka likvidacije;
2) sa stanjem na dan okončanja postupka likvidacije - u roku od 15 dana od
dostavljanja rešenja o okončanju postupka likvidacije.
Period za koji se utvrđuje osnovica iz stava 2. ovog člana odgovara stvarnom
trajanju postupka likvidacije, ali ne može biti duži od jedne godine, s tim
što, ukoliko se postupak prenese u narednu godinu, obveznik sastavlja i
poreski bilans sa stanjem na dan 31. decembra tekuće godine, koji se podnosi
do 15. januara naredne godine.
Član 35.
Ostatak imovine likvidacione mase posle podmirenja poverilaca (likvidacioni
višak) iznad revalorizovane vrednosti uloženog kapitala, smatra se
kapitalnim dobitkom.
Član 36.
Ako je revalorizovana vrednost uloženog kapitala veća od likvidacionog
viška, ostvaruje se kapitalni gubitak.
Član 37.
Odredbe čl. 34. do 36. ovog zakona shodno se primenjuju i u postupku
stečaja.
top of page
PORESKA INTEGRACIJA
Član 38.
Radi izbegavanja ekonomskog dvostrukog oporezivanja, akcionarima - fizičkim
licima pruža se olakšica za isplaćene dividende, na način predviđen zakonom
kojim se uređuje porez na dohodak građana.
PORESKA STOPA
Član 39.
Stopa poreza na dobit preduzeća je proporcionalna i jednoobrazna.
Stopa poreza na dobit preduzeća iznosi 20%.
Član 40.
Poreski obveznik dužan je da obračuna i uplati porez po odbitku po stopi od
20% na:
1) dividende i udele u dobiti u pravnom licu;
2) autorske naknade i kamate koje ostvari nerezidentni obveznik.
PORESKI PODSTICAJI
Član 41.
Radi ostvarivanja ciljeva ekonomske politike u pogledu stimulisanja
privrednog rasta, razvoja malih preduzeća, koncesionih ulaganja,
zapošljavanja radnika i poboljšanja ekološke situacije, obveznicima se
pružaju poreski podsticaji.
Poreski podsticaji u odnosu na porez na dobit preduzeća utvrđuju se samo
ovim zakonom.
Ubrzana amortizacija
Član 42.
Obveznik ima pravo na ubrzanu amortizaciju stalnih sredstava pod uslovima
predviđenim ovim zakonom.
Ubrzana amortizacija sprovodi se na način predviđen u čl. 10. do 14. ovog
zakona, po stopama koje mogu biti do 25% više od propisanih.
Član 43.
Pravo na ubrzanu amortizaciju obveznik ima u odnosu na stalna sredstva koja
služe za:
1) sprečavanje zagađivanja vazduha, vode i zemljišta, ublažavanje buke,
uštede energije, pošumljavanje, prikupljanje i korišćenje otpadaka kao
industrijskih sirovina ili energetskih goriva;
2) naučnoistraživački rad;
3) školovanje i obuku kadrova.
Pravo na ubrzanu amortizaciju obveznik ima i u odnosu na računarsku opremu.
Poreska oslobođenja
Član 44.
Oslobađa se plaćanja poreza na dobit preduzeća obveznik iz člana 1. stav 3.
ovog zakona (u daljem tekstu: nedobitna organizacija) koji u godini za koju
se odobrava pravo na oslobođenje ostvari višak prihoda nad rashodima do
300.000 dinara, pod sledećim uslovima:
1) da nedobitna organizacija ne raspodeljuje tako ostvareni višak svojim
osnivačima, članovima, direktorima, zaposlenima ili sa njima povezanim
licima;
2) da lična primanja koja nedobitna organizacija isplaćuje zaposlenima,
direktorima i sa njima povezanim licima ne prelaze iznos dvostrukog proseka
za delatnost u kojoj je nedobitna organizacija razvrstana;
3) da nedobitna organizacija ne raspodeljuje imovinu u korist svojih
osnivača, članova, direktora, zaposlenih ili sa njima povezanih lica.
Pravo na oslobođenje nema nedobitna organizacija koja ostvari višak prihoda
nad rashodima veći od 300.000 dinara, kao ni nedobitna ogranizacija koja ima
monopolski ili dominantan položaj na tržištu u smislu zakona kojim se
uređuje suzbijanje monopolskog ili dominantnog položaja.
Nedobitna organizacija dužna je da u poreskom bilansu posebno iskaže prihode
ostvarene na tržištu i sa njima povezane rashode.
Povezanim licima se smatra lice iz člana 59. ovog zakona.
Sadržaj poreskog bilansa iz stava 3. ovog člana propisuje ministar finansija
i ekonomije.
Član 45.
U slučaju koncesionog ulaganja, koncesiono preduzeće, odnosno koncesionar
koji ima registrovano preduzeće za obavljanje koncesione delatnosti oslobađa
se plaćanja poreza na dobit ostvarenu po osnovu prihoda od predmeta
koncesije na rok do pet godina od dana ugovorenog završetka koncesionog
ulaganja u celini.
Ukoliko koncesiono preduzeće, odnosno koncesionar iz stava 1. ovog člana
ostvaruje dobit pre završetka koncesionog ulaganja, oslobađa se plaćanja
poreza na dobit.
Dužinu roka iz st. 1. i 2. ovog člana utvrđuje Vlada Republike Srbije
koncesionim aktom, odnosno ugovorom o koncesiji, u zavisnosti od vremena
potrebnog za početak korišćenja predmeta koncesije.
Koncesionar koji saglasno zakonu kojim se uređuju koncesije nije dužan da
osnuje koncesiono preduzeće, radi ostvarivanja prava na oslobođenje od
plaćanja poreza na dobit, posebno obračunava i utvrđuje dobit ostvarenu po
osnovu prihoda od predmeta koncesije u skladu sa zakonom.
Ministar finansija i ekonomije bliže uređuje način iskazivanja prihoda i
rashoda koncesionara iz stava 4. ovog člana.
Član 46.
Oslobađa se plaćanja poreza na dobit preduzeća preduzeće za radno
osposobljavanje, profesionalnu rehabilitaciju i zapošljavanje invalidnih
lica, srazmerno učešću tih lica u ukupnom broju zaposlenih.
Poreski krediti
Član 47.
Obvezniku koji je ostvario dobit u novoosnovanoj poslovnoj jedinici u
nedovoljno razvijenim područjima umanjuje se porez na dobit preduzeća u
trajanju od dve godine, srazmerno učešću tako ostvarene dobiti u ukupnoj
dobiti preduzeća.
Uslov za ostvarivanje olakšice u obliku umanjenja obračunatog poreza (u
daljem tekstu: poreski kredit) iz stava 1. ovog člana je odvojeno
evidentiranje poslovanja takve jedinice.
Član 48.
Obvezniku koji izvrši ulaganje u osnovno sredstvo u sopstvenoj registrovanoj
delatnosti umanjuje se obračunati porez na dobit preduzeća za 10% ulaganja
izvršenog u toj godini.
Poreski kredit iz stava 1. ovog člana ne može biti veći od 50% obračunatog
poreza u godini u kojoj je izvršeno ulaganje.
Neiskorišćeni deo poreskog kredita može se preneti na račun poreza na dobit
iz budućih obračunskih perioda, najviše do limita iz stava 2. ovog člana,
ali ne duže od pet godina.
U svakoj od godina perioda iz stava 3. ovog člana prvo se primenjuje poreski
kredit po osnovu ulaganja iz te godine, a zatim se, do limita iz stava 2.
ovog člana, primenjuju preneti poreski krediti po redosledu ulaganja.
Osnovnim sredstvima iz stava 1. ovog člana ne smatraju se:putnički
automobili, osim automobila za taksi prevoz, rent-a-car, obuku vozača i
specijalnih putničkih automobila sa ugrađenim uređajima za bolesnike;
nameštaj, osim nameštaja za opremanje hotela, motela, restorana,
omladinskih, dečijih i radničkih odmarališta; tepisi; umetnička dela likovne
i primenjene umetnosti i ukrasni predmeti za uređenje prostora, kao ni alat
i inventar sa kalkulativnim otpisom.
U slučaju otuđenja osnovnih sredstava iz stava 1. ovog člana pre isteka roka
od tri godine od dana nabavke, poreski obveznik gubi pravo na poreski kredit
iz stava 1. ovog člana i dužan je da plati neplaćeni porez, koji se
indeksira stopom rasta cena na malo prema podacima republičkog organa
nadležnog za poslove statistike.
U slučaju iz stava 6. ovog člana, poreski obveznik je dužan da otuđenje
osnovnih sredstva prijavi nadležnom poreskom organu u roku od pet dana od
dana otuđenja tih sredstava.
Član 49.
Obvezniku koji na neodređeno vreme zaposli nove radnike, obračunati porez se
umanjuje za iznos koji je jednak iznosu koji čini 40% bruto zarada, odnosno
plata, isplaćenih tim zaposlenima, uvećanih za pripadajuće plaćene javne
prihode na teret poslodavca.
Poreski kredit iz stava 1. ovog člana priznaje se za period od dve godine od
dana zaposlenja, pod uslovom da se u tom periodu nije smanjivao broj
zaposlenih, kao i da obveznik u periodu od 12 meseci pre dana zaposlenja
nije smanjivao broj zaposlenih.
Smanjenjem broja zaposlenih u smislu st. 1. i 2. ovog člana smatra se ako je
radni odnos prestao zaposlenom po njegovoj volji u skladu sa propisima
kojima se uređuje radno zakonodavstvo, ili otkazom ugovora o radu od strane
poslodavca.
Smanjenjem broja zaposlenih u smislu st. 1. i 2. ovog člana ne smatra se ako
je radni odnos prestao po sili zakona u skladu sa propisima kojima se
uređuje radno zakonodavstvo, ili usled smrti zaposlenog.
Ako obveznik ne ispuni uslov iz stava 2. ovog člana, dužan je da plati porez
koji bi inače platio da nije koristio olakšicu iz stava 1. ovog člana,
indeksiran stopom rasta cena na malo prema podacima republičkog organa
nadležnog za poslove statistike.
Član 50.
Obvezniku koji je prema zakonu kojim se uređuje računovodstvo razvrstan u
malo preduzeće, pravo na poreski kredit iz člana 48. ovog zakona priznaje se
u visini od 30% izvršenog ulaganja, s tim što umanjenje obračunatog poreza u
godini u kojoj je izvršeno ulaganje ne može biti veće od 70%.
top of page
OTKLANJANJE DVOSTRUKOG OPOREZIVANJA DOBITI OSTVARENE U DRUGOJ REPUBLICI I
DRUGIM DRŽAVAMA
Dobit stalne poslovne
jedinice rezidentnog obveznika
Član 51.
Ako rezidentni obveznik ostvari dobit poslovanjem u drugoj republici,
odnosno državi, na koju je plaćen porez u toj republici, odnosno državi, na
račun poreza na dobit preduzeća utvrđenog prema odredbama ovog zakona
odobrava mu se poreski kredit u visini poreza na dobit plaćenog u toj drugoj
republici, odnosno državi.
Poreski kredit iz stava 1. ovog člana ne može biti veći od iznosa koji bi se
obračunao primenom odredaba ovog zakona na dobit ostvarenu u drugoj
republici, odnosno u inostranstvu.
Međukompanijske
dividende
Član 52.
Matičnom preduzeću - rezidentnom obvezniku Republike može se umanjiti
obračunati porez na dobit preduzeća za iznos koji odgovara porezu koji je
njegova nerezidentna filijala platila u drugoj republici, odnosno državi na
dobit iz koje su isplaćene dividende koje se uključuju u prihode matičnog
preduzeća i na te isplaćene dividende.
Prihodi od dividendi iz nerezidentne filijale uključuju se u prihode
rezidentnog matičnog preduzeća u iznosu uvećanom za plaćeni porez na dobit
preduzeća, odnosno porez po odbitku na dividende iz stava 1. ovog člana.
Poreski kredit iz stava 1. ovog člana može se koristiti za umanjenje
obračunatog poreza matičnog preduzeća najviše do iznosa poreza koji bi po
odredbama ovog zakona bio obračunat na dobit, odnosno na dividendu.
Matičnim preduzećem, u smislu ovog zakona, smatra se pravno lice koje
poseduje akcije ili udele drugih pravnih lica pod uslovima predviđenim ovim
zakonom.
Filijalom, u smislu ovog zakona, smatra se pravno lice u čijem kapitalu
matično preduzeće učestvuje pod uslovima predviđenim ovim zakonom.
Član 53.
Pravo na poreski kredit iz člana 52. ovog zakona ima matično preduzeće koje
je neprekidno u periodu od najmanje godinu dana koji prethodi podnošenju
bilansa posedovalo 25% ili više akcija, odnosno udela nerezidentne filijale.
Obveznik iz stava 1. ovog člana je dužan da nadležnom poreskom organu
podnese odgovarajuće dokaze o veličini svog učešća u kapitalu nerezidentne
filijale, dužini trajanja tog učešća i porezu koji je filijala platila u
drugoj republici, odnosno državi, zajedno sa njenim bilansom uspeha i
poreskim bilansom.
Odredbe st. 1. i 2. ovog člana shodno se primenjuju i u slučaju kada matično
preduzeće ostvaruje posrednu kontrolu nad nerezidentnom filijalom kroz
posedovanje 25% ili više akcija, odnosno udela druge nerezidentne filijale.
Član 54.
Način ostvarivanja prava na poreski kredit iz čl. 52 i 53. ovog zakona bliže
uređuje ministar finansija i ekonomije.
top of page
GRUPNO OPOREZIVANJE I
TRANSFERNE CENE
Poresko konsolidovanje
Član 55.
Matično preduzeće i zavisna preduzeća, u smislu ovog zakona, čine grupu
povezanih preduzeća ako među njima postoji neposredna ili posredna kontrola
nad najmanje 75% akcija ili udela.
Povezana preduzeća imaju pravo da traže poresko konsolidovanje pod uslovom
da su sva povezana preduzeća rezidenti Republike.
Zahtev za poreskim konsolidovanjem matično preduzeće podnosi nadležnom
poreskom organu.
Član 56.
Svaki član grupe povezanih preduzeća dužan je da podnese svoj poreski
bilans, a matično preduzeće podnosi konsolidovani poreski bilans za grupu
povezanih preduzeća.
U konsolidovanom poreskom bilansu gubici jednog ili više povezanih preduzeća
prebijaju se na račun dobiti ostalih povezanih preduzeća u grupi.
Za obračunati porez po konsolidovanom bilansu obveznici su pojedinačna
povezana preduzeća iz grupe, srazmerno oporezivoj dobiti iz pojedinačnog
poreskog bilansa.
Ministar finansija i ekonomije bliže uređuje način sprečavanja dvostrukog
oslobođenja ili dvostrukog oporezivanja pojedinih pozicija u konsolidovanom
poreskom bilansu.
Član 57.
Jednom odobreno poresko konsolidovanje primenjuje se najmanje pet godina.
Ako se pre isteka roka iz stava 1. ovog člana izmene uslovi iz člana 55. st.
1. i 2. ovog zakona, ili se jedno preduzeće, više povezanih preduzeća, ili
sva povezana preduzeća u grupi naknadno opredele za pojedinačno oporezivanje
pre isteka roka iz stava 1. ovog člana, sva povezana preduzeća su dužna da
srazmerno plate razliku na ime poreske privilegije koju su iskoristili.
Izbegavanje dvostrukog
oporezivanja dividendi ostvarenih učešćem u kapitalu drugog obveznika
Član 58.
Prihod od dividendi iz filijale - rezidenta Republike uključuje se u prihode
matičnog preduzeća - rezidenta Republike u iznosu uvećanom za plaćeni porez
na dobit preduzeća, odnosno porez po odbitku na dividende.
Plaćeni porez na dobit preduzeća i porez po odbitku na dividende priznaju se
kao poreski kredit za umanjenje obračunatog poreza na dobit preduzeća.
Poreski kredit iz stava 2. ovog člana može se koristiti za umanjenje
obračunatog poreza matičnog preduzeća najviše do iznosa poreza koji bi u
skladu sa ovim zakonom bio obračunat na dobit, odnosno dividendu.
Ministar finansija i ekonomije bliže uređuje način uvećavanja dividendi za
plaćene poreze iz stava 1. ovog člana i način ostvarivanja prava na poreski
kredit iz stava 2. ovog člana.
Transferne cene
Član 59.
Transfernom cenom smatra se cena nastala u vezi sa transakcijama sredstvima
ili stvaranjem obaveza među povezanim licima.
Licem povezanim sa obveznikom smatra se ono fizičko ili pravno lice u čijim
se odnosima sa obveznikom javlja mogućnost kontrole ili značajnijeg uticaja
na poslovne odluke.
Posedovanje više od 50% ili pojedinačno najvećeg dela akcija ili udela
smatra se omogućenom kontrolom nad obveznikom.
Uticaj na poslovne odluke obveznika postoji, pored slučaja predviđenog u
stavu 3. ovog člana, i kada lice povezano sa obveznikom poseduje više od 50%
ili pojedinačno najveći broj glasova u obveznikovim organima upravljanja.
Licem povezanim sa obveznikom smatra se i ono pravno lice u kome, kao i kod
obveznika, ista fizička ili pravna lica neposredno ili posredno učestvuju u
upravljanju, kontroli ili kapitalu, na način predviđen u st. 3. i 4. ovog
člana.
Član 60.
Obveznik je dužan da transakcije iz člana 59. stav 1. ovog zakona posebno
prikaže u svom poreskom bilansu.
Obveznik je dužan da, zajedno sa transakcijama iz člana 59. stav 1. ovog
zakona, u poreskom bilansu posebno prikaže vrednost istih transakcija po
cenama koje bi se ostvarile na tržištu takvih ili sličnih transakcija da se
nije radilo o povezanim licima (princip ""van dohvata ruke"").
Obaveze iz st. 1. i 2. ovog člana odnose se i na transakcije između stalne
poslovne jedinice iz člana 4. ovog zakona i njene nerezidentne centrale.
Član 61.
Razlika između cene utvrđene primenom principa ""van dohvata ruke"" i
obveznikove transferne cene uključuje se u poresku osnovicu.
Kod utvrđivanja cene transakcije po principu ""van dohvata ruke"", koriste
se uporedive cene na tržištu, a kad to nije moguće, metoda koštanja uvećana
za uobičajenu zaradu ili metoda preprodajne cene.
Ministar finansija i ekonomije bliže uređuje način primene metoda iz stava
2. ovog člana.
Kamata "van dohvata
ruke"i sprečavanje utanjene kapitalizacije
Član 62.
Kod duga prema poveriocu sa statusom povezanog lica iz člana 59. ovog
zakona, poreskom obvezniku, izuzev banci ili drugoj finansijskoj
organizaciji, ne priznaju se kao rashod u poreskom bilansu kamata i
pripadajući troškovi iznad nivoa jednakog proizvodu četvorostruke vrednosti
obveznikovog sopstvenog kapitala i,
1) u slučaju zajma denominovanog u dinarima, 110% kamatne stope koju Narodna
banka Jugoslavije primenjuje na zajmove koje odobrava komercijalnim bankama
na dan 31. decembra prethodne godine; odnosno,
2) u slučaju deviznog zajma, 110% kamatne stope koju centralna banka države
čija je valuta u pitanju primenjuje na zajmove koje odobrava komercijalnim
bankama na dan 31. decembra prethodne godine.
Sopstveni kapital, u smislu ovog zakona, jednak je razlici između aktive na
osnovu koje obveznik ostvaruje dohodak, koji se uključuje u ukupan prihod, i
dugova sa njom povezanih, s tim što su i aktiva i dugovi uprosečeni za
stanje na dan 1. januara i 31. decembra tekuće godine.
Kamata i pripadajući troškovi iznad nivoa predviđenog u stavu 1. ovog člana
mogu se preneti kao rashod u poreskom bilansu za narednu godinu.
Za banke i druge finansijske organizacije limit iz stava 1. ovog člana
jednak je proizvodu desetostruke vrednosti sopstvenog kapitala i kamatne
stope predviđene u tački 1, odnosno u tački 2. toga stava.
Ministar finansija i ekonomije bliže uređuje primenu kamate ""van dohvata
ruke"" i način sprečavanja utanjene kapitalizacije.
top of page
|
